Κριτιτική στο Cineworld

ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ
Η κινηματογραφική εμπειρία της selva oscura.
Σκηνοθεσία: Άγγελος Φραντζής
Σενάριο: Άγγελος Φραντζής, Κάτια Γκουλιώνη, Ιάκωβος Καμχής, Nathan Pissoort.
Παραγωγή 2010. Διάρκεια 97΄.

Το 1939, έχοντας στο νου του τη μακρά λογοτεχνική παράδοση της εμπειρίας του δάσους, 1 ο Γιώργος Σεφέρης περιγράφει τους αριστοτελικούς όρους της ποιητικής πράξης ως εξής:΄΄Ο έλεος: … η δυσκολία να αφήσουμε πράγματα που τόσο καιρό ζήσανε μαζί μας, τις αλλοτινές χαρές που μας δώσανε, ο καημός για τη νέα συγκίνηση. Ο φόβος: το αντίκρισμα της έλξης που μας τραβά έξω απ΄ αυτά, ο ΄΄σκοτεινός δρόμος΄΄,η selva oscura, η γύμνια μέσα σ΄ ένα πρωτοφανέρωτο κόσμο΄΄ ²

Πολλά χρόνια αργότερα, ένας νέος κινηματογραφιστής, ο Άγγελος Φραντζής, δημιουργεί μια ταινία που εξερευνά το δίπολο του ελέους και του φόβου μέσα από την εμπειρία του δάσους, χωρίς ωστόσο να ακολουθεί κανέναν αριστοτελικό όρο και κανόνα. Πολύ μακριά από το κλασσικό διηγηματικό κινηματογράφο, με υφολογικές αναφορές στο πειραματικό σινεμά του Stan Brakhage και στις αφαιρετικές συνθέσεις του Σταύρου Τορνέ, ο Φραντζής αποδομεί τις οικείες αφηγηματικές νόρμες για να μιλήσει για το ανοίκειο.

Οι νεαροί ήρωες της της ταινίας, χάνονται μέσα στο δάσος, ύστερα από την ανατίναξη του αυτοκινήτου τους. Εισχωρούν σε ένα φυσικό χώρο απεριόριστο, με απέραντα λιβάδια και ρυάκια, αλλά ταυτόχρονα και περίκλειστο, με ψηλά δέντρα και πυκνή βλάστηση. Το δάσος είναι ένας χώρος επικίνδυνος ,απωθητικός και συνάμα προστατευτικός, γοητευτικός, ένας χώρος που προκαλεί τον έλεο και ξεσηκώνει τα ένστικτα.

Ο Φραντζής καταγράφει αυτόν τον χώρο με μια ψηφιακή μηχανή στο χέρι. Η επιλογή των κουνημένων κάδρων , των φυσικών φωτισμών και της φλου εικόνας, το νευρικό μοντάζ και η αγχωτική μουσική επιτείνουν την αγωνία των προσώπων , που μοιάζουν ανήμποροι να σταματήσουν την κατάλυση των αμυντικών μηχανισμών τους, με τους οποίους είχαν οργανώσει ως τώρα την πολιτισμένη ζωή τους. Τα ανήσυχα βλέμματα, οι κομμένες φράσεις , τα ψελλίσματα, οι συριγμοί των σωμάτων, όλα συνηγορούν στην αδιαμεσολάβητη επαφή των ηρώων με τη φύση, με τις πηγές των ενορμήσεων, από τις οποίες κάποτε αποκόπηκαν. ³

Όσο περισσότερο διεισδύουν στο εσωτερικό του δάσους, οι ήρωες της ταινίας ανακαλύπτουν λησμονημένες περιοχές της ψυχοσύνθεσης, παραμελημένες ή άγνωστες πτυχές της σεξουαλικότητας , γεμίζουν με ένα αίσθημα νέο, αρχέγονο, σχεδόν ιερό. Το κόκκινο σπίτι, κρυμμένο στην καρδιά του δάσους είναι ένας χώρος που εκφράζει αυτό το ιερό αίσθημα και μαζί το δέος, το φόβο για το άγνωστο, το ανοίκειο και το απόκοσμο.

Ο Φραντζής διαχειρίζεται το φόβο αριστοτεχνικά. Πλησιάζει τη μικρή κάμερα σε απόσταση αναπνοής από τα σώματα, καταγράφει τον ιδρώτα, τις ανάσες, τα υγρά χείλη, τη σεξουαλική πράξη. Ο πραγματικός χώρος χάνεται, μεταβάλλεται σε θαμπό φόντο πίσω από την κυριαρχία των αισθήσεων και των ανομολόγητων επιθυμιών. Ο αποπροσανατολισμός έρχεται σαν φυσικό επακόλουθο, δημιουργεί ένταση, ανησυχία, έναν παράξενο φόβο. Ένα αίσθημα που επιρρωνύει η ένταση των χρωμάτων της εικόνας και τα σβησμένα περιγράμματα.

Οι νεαροί ήρωες του Φραντζή ζουν , λοιπόν, την εμπειρία της selva oscura, αφήνοντας πίσω τους το κοινωνικό ένδυμα και βιώνοντας ΄΄τη γύμνια μέσα σ΄ ένα πρωτοφανέρωτο κόσμο΄΄. Παρ΄όλα αυτά δείχνουν ανολοκλήρωτοι, ανήμποροι να ισορροπήσουν ανάμεσα στις δυό καταστάσεις, ανάμεσα στο πριν και το μετά, μεταξύ του ελέου και του φόβου. Παραμένουν μετέωροι μέσα στο δάσος, χαμένοι στον απροσδιόριστο χωροχρόνο τους , τυλιγμένοι στην ομίχλη της ψυχικής τους έντασης. Η προσδοκόμενη αρμονία, η κάθαρση ,δεν έρχεται ποτέ γι ΄ αυτούς.

Η ταινία τελειώνει με μια ευδιάκριτη αναποφασιστικότητα, μέσα σε ένα κλίμα αμηχανίας, ενδεικτικό, ίσως ,της πειραματικής και ερευνητικής σκηνοθετικής πρόθεσης , αλλά απόλυτα αντιλειτουργικό για την προσληπτική ικανότητα του θεατή. Ειδικά σε μια ταινία που αναλώνεται σε όλο το μέρος της στη συνειρμική εξερεύνηση του υποσυνειδήτου, δίνοντας ελάχιστες νοηματικές λαβές στον θεατή, η πριμοδότηση μιας ατελέσφορης λύσης είναι σαφώς ένα σημαντικό σεναριακό μειονέκτημα που πλήττει το συνολικό αποτέλεσμα.

1) Από τον ήρωα της Αινειάδας ,που εισχωρεί στα βάθη ενός πυκνού δάσους για να κόψει ένα χρυσό κλωνάρι που θα τον οδηγήσει στη λύτρωση, ως τον Δάντη της Θείας Κωμωδίας, που πρέπει να διασχίσει το σκοτεινό δάσος προκειμένου να ανέβει στον Παράδεισο, το πέρασμα στο δάσος καθίσταται μια αρχετυπικής φύσεως εμπειρία, ένας κοινός ποιητικός τόπος, σύμβολο της υπαρξιακής δοκιμασίας και αναγέννησης. Πρβ. Νάσος Βαγενάς. ΄΄Η ποιητική του δάσους΄΄στο ΄΄Ειρωνική γλώσσα΄΄,σς.13-19, εκδ.στιγμή 1994.

2) Γ.Σεφέρης.΄΄Μονόλογος πάνω στην ποίηση ΄΄ στο ΄΄Δοκιμές΄΄, α΄τόμος, σ.155. εκδ. Ίκαρος 1992.

3) Ν.Βαγενάς,οπ.π.

Αντώνης Τολάκης

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: